Τα τελευταία 11 χρόνια που εργάζομαι ως coach, παρατηρώντας εργασιακά περιβάλλοντα αλλά και συζητώντας με επαγγελματίες από διαφορετικούς κλάδους, έχω διαπιστώσει ότι ένα θέμα που απασχολεί όλο και περισσότερο τους ανθρώπους είναι οι λεγόμενες «ναρκισσιστικές συμπεριφορές» στον χώρο εργασίας.

Πριν συνεχίσω, θέλω να διευκρινίσω κάτι πολύ σημαντικό: Δεν μιλάω για «ναρκισσιστές» και σε καμία περίπτωση δεν επιχειρώ να χαρακτηρίσω ή να διαγνώσω ανθρώπους. Η διάγνωση αποτελεί αντικείμενο των ειδικών ψυχιάτρων. Το παρόν κείμενο αφορά αποκλειστικά συμπεριφορικά μοτίβα που έχουν μελετηθεί εκτενώς στη σχετική βιβλιογραφία και τα οποία μπορεί να εμφανίσει οποιοσδήποτε άνθρωπος σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

Ποιες είναι μερικές από αυτές τις συμπεριφορές που εύκολα μπορούμε να διαπιστώσουμε;

• Η συνεχής ανάγκη για επιβεβαίωση και αναγνώριση.

• Η δυσκολία αποδοχής της κριτικής, ακόμη και όταν είναι καλοπροαίρετη.

• Η τάση να καρπώνεται τις επιτυχίες της ομάδας, αλλά να μεταφέρει τις ευθύνες όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται καλά.

• Η μειωμένη προθυμία να ακούσει ή να κατανοήσει την οπτική των άλλων.

• Η ανάγκη να βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο ή να έχει τον τελευταίο λόγο.

• Η δημιουργία σύγχυσης, αμφιβολίας ή ενοχών στους γύρω του όταν αμφισβητείται η συμπεριφορά του.

Αν έχεις συνεργαστεί με ανθρώπους που εκδηλώνουν συχνά τέτοιες συμπεριφορές, πιθανότατα γνωρίζεις και το μεγαλύτερο κόστος τους:

Δεν είναι η συμπεριφορά τους.

Είναι ο χρόνος που χάνουμε – και ο πόνος – προσπαθώντας να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει.

Να αναρωτιόμαστε αν φταίξαμε εμείς. Αν θα μπορούσαμε να το είχαμε χειριστεί διαφορετικά. Αν πρέπει να αποδείξουμε ξανά την αξία μας.

Με τα χρόνια έχω καταλήξει στο εξής:

• Δεν χρειάζεται να κερδίζουμε κάθε μάχη. Χρειάζεται να αναγνωρίζουμε εγκαίρως ποιες δυναμικές δεν αξίζουν την ενέργειά μας.
• Να κρατάμε σαφή όρια. Να επικοινωνούμε με στοιχεία και γεγονότα. Να μη βασίζουμε την αυτοεκτίμησή μας στην αποδοχή των άλλων. Και, κυρίως, να μη μετατρέπουμε μια δύσκολη συνεργασία σε προσωπική αμφισβήτηση του εαυτού μας.

Τέλος, αξίζει να θυμόμαστε ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε μόνοι μας δύσκολες καταστάσεις στον χώρο εργασίας. Όταν μια συνεργασία επηρεάζει σημαντικά την ψυχική μας ισορροπία, την απόδοσή μας ή την αυτοπεποίθησή μας, η υποστήριξη από έναν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά.

Το παρόν κείμενο βασίζεται σε προσωπικές παρατηρήσεις και προβληματισμούς, καθώς και σε έγκυρες πηγές και δημοσιευμένη βιβλιογραφία γύρω από τις συμπεριφορές προσωπικότητας και τις διαπροσωπικές σχέσεις στον εργασιακό χώρο, όπως οι American Psychiatric Association (DSM-5-TR), American Psychological Association (APA), National Institutes of Health (NIH), Mayo Clinic, Cleveland Clinic και άρθρα του Harvard Business Review.